Kościół św. Stanisława

Kościółek
p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika
w Żelechowie



wypis z Kroniki parafii Żelechów
opracowanej w latach 50-tych XX w. autorstwa ks. Wacława Milika, s. 125-135,
wraz z kalendarium wydarzeń

Opracował Kamil Sztelmach



Żelechów 2026

Kościółek św. Stanisława
Za miastem w odległości półtora km od kościoła parafialnego w kierunku wsi Zakrzówek od dawna stała kaplica pod wezwaniem św. Stanisława biskupa i męczennika.
Kaplica ta została postawiona według wszelkiego prawdopodobieństwa w krótkim czasie po pożarze kościoła parafialnego tj. po 1692 roku.
Właściciele dóbr żelechowskich mieli przy dawnym parafialnym kościele w Żelechowie własną kaplicę, zbudowaną przez rodzinę Leżeńskich. Przypuszczać należy, że po spaleniu się kościoła i tej kaplicy dziedzic żelechowski Stanisław Linkhaus chciał pobudować dla siebie nową kaplicę, ale plac, na którym zaczęto wznosić nowy murowany kościół okazał się za małym, by na nim postawić osobną kaplicę. To zapewne było powodem, że Linkhaus zdecydował się pobudować kaplicę dla dworu za miastem. Skłaniało go do tego i ta okoliczność, że budowa nowego kościoła trwała dłuższy czas, a prowizoryczna kapliczka parafialna była zbyt mała, aby rodzina właściciela Żelechowa mogła w niej mieć osobne, wygodne miejsce w czasie nabożeństw kościelnych.
Kiedy w pierwszej połowie XVIII w. dobra żelechowskie przeszły do Rzewuskich, rodzina ta powzięła zamiar osadzić na stałe przy kaplicy św. Stanisława kapłana, zapewniając mu odpowiednie utrzymanie.
W roku 1740 Wacław Rzewuski, właściciel dóbr Żelechowskich, wzniósł na miejscu starej drewnianej, nową murowaną kaplicę i dostatecznie ją uposażył, a mianowicie: aktem uczynionym w Chełmie w 1740 r. zapisał dla kaplicy św. Stanisława plac z przylegającym polem długości 120 sążni, a szerokości 100 sążni, co stanowiło przestrzeń 6 morgów i 20 prętów.
Oprócz ziemi przeznaczył na utrzymanie księdza przy tej kaplicy 6000 złp., które ulokował na dobrach żelechowskich . Nadto pobudował obok kaplicy dom murowany dla księdza i 2 budynki gospodarcze. Z czasem przy zabudowaniach urządzony został ogród, w którym znajdowała się pasieka złożona z kilkunastu uli.
Kardynał Jan Lipski, biskup krakowski, w dniu 13 stycznia 1741 r. zatwierdził zapisy Wacława Rzewuskiego i erygował przy kaplicy prebendę (Wizyt. kanoniczna z 1802 r. ) .
Ksiądz mieszkający przy tej kaplicy, zwany prebendarzem, obowiązany był odprawiać w tygodniu trzy msze św.: we środy i piątki w intencji fundatora, a w soboty za dusze w czyśćcu cierpiące. Procenta po 7% od zapisanej sumy 6000 złp. miały być wypłacane księdzu prebendarzowi w 2 ratach: na Trzech Króli i w dzień św. Jana Chrzciciela.
Oprócz powyższego funduszu kaplica św. Stanisława posiadała jeszcze następujące legaty:
W roku 1741 Stanisław Poniatowski, wojewoda mazowiecki, ojciec króla Stanisława, zapisał aktem w Lublinie na kaplicę św. Stanisława 800 złp. i ulokował tę sumę na dobrach żelechowskich.
W 1792 r. Ignacy Wyssogota Zakrzewski, dziedzic żelechowski, na mocy aktu sporządzonego w Stężycy zapisał na majątku żelechowskim 200 złp.
Dwa powyższe legaty zostały z czasem złączone z sumą 6000 złp. i w aktach późniejszych figuruje jeden legat obciążający dominium żelechowskie wynoszący 7000 złp.
Na dobrach jarczewskich posiadała kaplica św. Stanisława legat 3000 złp. zapisany przez Konstancję z Podowskich Dąbrowską.
Kaplica murowana, wzniesiona przez Rzewuskiego, była większą od dawnej drewnianej; miała długości 27 łokci, a szerokości 17. Wierni nazywali ją zawsze kościółkiem św. Stanisława, taką nazwę spotykamy również w wielu aktach parafialnych.
Plac, na którym stał kościółek i zabudowania, był położony w niskim miejscu i dawniej na wiosnę oraz w jesieni często woda zalewała to miejsce, a niejednokrotnie przedostawała się do kościółka i budynków. W celu osuszenia terenu zostały wykopane koło parkanu kościelnego i przez podwórko rowy, które wyłożono i nakryto drzewem. Rowy te przetrwały do 1812 roku.
Kościółek św. Stanisława miał dawniej trzy drewniane ołtarze zbudowane na murowanych mensach.
W prezbiterium znajdował się wielki ołtarz, w którym był umieszczony obraz św. Stanisława, patrona Polski; obraz ten był przyozdobiony w srebrny płaszcz, pastorał, infułę i rękawiczki. Nad ołtarzem zaś był zawieszony duży obraz, malowany na płótnie, przedstawiający męczeństwo św. Stanisława. W Ołtarzu znajdował się krucyfiks kościany na czarnym aksamicie; pod tym krucyfiksem był umieszczony obraz św. Józefa Kalasantego, malowany na szkle złotem i srebrem. W ołtarzu były nadto trzy relikwiarze. Antepedium ołtarza miało kolor czerwony.
Drugi ołtarz znajdujący się po stronie ewangelii posiadał trzy obrazy: w środku obraz Niepokalanego Poczęcia N. M. P., nad nim św. Anny, a nad mensą św. Antoniego.
W trzecim ołtarzu były również trzy obrazy: w środku św. Kajetana, wyżej św. Wacława, niżej św. Jana Nepomucena. Antepedium w bocznych ołtarzach były koloru niebieskiego.
Z wyżej wymienionych obrazów przechował się do obecnych czasów jedynie wizerunek św. Stanisława, malowany na płótnie naklejonym na drzewie.
Kiedy i przez kogo został namalowany obraz św. Stanisława nie wiadomo. Pierwotne dzieje tego obrazu są ściśle związane z historią pierwszego kościoła parafialnego, który był zbudowany pod wezwaniem św. Stanisława, biskupa i męczennika. Z chwilą pobudowania kościoła parafialnego w Żelechowie umieszczono w nim zapewne wizerunek patrona tej świątyni, a ponieważ kościół parafialny istniał na pewno w XIV wieku, a być może i znacznie wcześniej, przeto z tego okresu czasu pochodzi obraz św. Stanisława malowany przez nieznanego malarza.
W czasie pożaru kościoła parafialnego w 1692 r. wierni zdołali uratować z płonącej świątyni starożytny ten obraz, który przeniesiono wkrótce do nowo zbudowanej kaplicy za miastem .
Kaplica ta z względu na wizerunek św. Stanisława otrzyma tytuł tegoż samego patrona Polski.
Od czasu przeniesienia obrazu św. Stanisława do kaplicy za miastem, miejsce to stało się sławnym w całej okolicy; obraz bowiem patrona Polski zasłynął cudami i licznymi łaskami, zwłaszcza w czasie morowego powietrza i drugiej wojny szwedzkiej trwającej od 1702 r . nękany głodem i wojnami szukał wtedy pomocy i ratunku w kościółku św. Stanisława przed wizerunkiem patrona Polski.
W wieku XVIII tysięczne tłumy wiernych gromadziły się w tym miejscu, szczególnie w dni odpustowe 8 maja i 27 września; pobożne pielgrzymki przybywały z bardzo dalekich stron.
W świątyni tej bowiem wierni doznawali wielu cudów za pośrednictwem św. Stanisława. Była nawet specjalna księga, w której spisywano cuda zdziałane za przyczyną patrona Polski. Niestety księga ta zaginęła . Dowodem doznanych cudów były również wota zawieszone w wielkim ołtarzu po obu stronach obrazu św. Stanisława.
W aktach parafialnych jest tylko jedna wzmianka o uzdrowieniu cudownym. Właścicielka dóbr Jarczew Konstancja z Podoskich Dąbrowska, wdowa po Władysławie Dąbrowskim, podkomorzym witebskim, pisze w swoim testamencie sporządzonym w grodzie stężyckim 1762 r., że „cudownym sposobem” została uzdrowiona z niebezpiecznej choroby. Na podziękowanie Panu Bogu za otrzymaną łaskę zapisała na kościółek św. Stanisława 3000 złp. oraz całą swoją domową kaplicę i poleciła, by ciało jej pochowano przy tym kościółku i by w tej świątyni w rocznicę śmierci było odprawiane rokrocznie nabożeństwo za jej duszę.
Zauważyć należy, że ta bogobojna obywatelka na swój parafialny kościół w Wilczyskach przeznaczyła w testamencie tylko 100 złp. Widocznie uzdrowienie z choroby zawdzięczała św. Stanisław, którego nazywa swoim patronem, jakkolwiek inne imię nosiła .
Toteż słusznie akta parafialne nazywają ten obraz cudami i łaskami słynący . A wierni do ostatnich czasów bardzo licznie gromadzą się na odpust św. Stanisława, wierząc w przemożne orędownictwo św. biskupa i męczennika, patrona Polski.
Wotów srebrnych w wielkim ołtarzu było 22. Między one przeważnie formę srebrnych tabliczek. Akta parafialne podają szczegółowy opis tylko 12 wotów, pochodzących z połowy XVIII wieku. Wota były następujące: 1 – wotum przedstawiające dzieci w powiciu; 2 – tabliczka srebrna, w środku której była osóbka rysowana; 3 – tabliczka srebrna z brzegami wybielanymi, w środku oczy wybielone; 4 – tabliczka srebrna w środku koń z uzdeczką, a na dole dwie litery B i M; 5 – tabliczka srebrna, mająca w środku oko, zaopatrzona w podpis Anna Jarzębska; na 6 i 7 wotum była postać św. Stanisława; 8 – tabliczka srebrna, na której była wyrysowana mała osóbka oraz dwie litery S i R; 9 – tabliczka srebrna w środku dłoń, a na drugiej stronie pięć liter: X. T. W. P. S. ; 10 – tabliczka srebrna gładka z napisem „Providentia Sancti Stanislai” ;11 – tabliczka srebrna w środku osóbka rysowana; 12 – serce srebrne wotum to złożył podchorąży Mydłowski. Było również jedno wotum od dziedzica żelechowskiego Fabiana Romana.
Kościółek św. Stanisława jest jednonawowy, ma 8 okien, posiada chór, na którym dawniej był zawsze mały organ, obecnie zupełnie zniszczony; wewnątrz kościółka jest jeszcze ambona i jeden konfesjonał, poza tym innych sprzętów nie ma. Zauważyć należy, że przy wejściu do kościółka była dawniej kropielnica drewniana, co rzadko się spotyka w świątyniach. Posadzka początkowo z cegły, później zamieniono ją na cementową. W zakrystii znajdował się przez długi czas malowany na płótnie portret Wacława Rzewuskiego, fundatora tego kościółka; portret ten jednak zaginął.
Kościółek św. Stanisława był dawniej zaopatrzony w dostateczną ilość naczyń i aparatów kościelnych; posiadał monstrancję srebrną małą, 2 kielichy srebrne wewnątrz pozłacane, z których jeden był fundatora Wacława Rzewuskiego, 7 ornatów, kapę, kilka stuł i inne utensylia kościelne.
W czasie powstania kościuszkowskiego w 1794 r. oddano na rzecz skarbu narodowego: kielich srebrny z pateną, 20 wotów srebrnych oraz przedmioty srebrne zdobiące obraz św. Stanisława: kapę, pastorał, infułę i rękawiczki; rzeczy te srebrne ważyły 8 grzywien 15 łutów.
W roku zaś 1806 władze austriackie zabrały z kościółka św. Stanisława: monstrancję srebrną, kielich srebrny, puszkę srebrną i jedno wotum srebrne. Srebra te zostały wzięte tytułem opłaty stemplowych od rzeczy srebrnych kościoła parafialnego .
Od roku 1741 przy kościółku św. Stanisława mieszkał stale ksiądz zwany prebendarzem.
Pierwszym prebendarzem był ks. Marcin Bulanowicz, o którym wspomina akt erekcyjny kościółka.
W roku 1749 objął stanowisko prebendarza ks. Krzysztof Cielemęcki, za czasów którego nastąpiła konsekracja kościółka św. Stanisława. W dniu 8 września 1754 r. przybył do Żelechowa biskup krakowski Andrzej Załuski i uroczyście dokonał konsekracji tej świątyni.
Po księdzu Cielemęckim w roku 1784 czasowym prebendarzem został ks. Jan Żurawski, który tylko 2 lata pozostawał na tym stanowisku.
W r. 1786 został naznaczonym na prebendarza żelechowskiego ks. Jacek Cielemęcki, kapłan sędziwy, bo liczący w chwili objęcia prebendy 84 lata.
Za czasów ks. Jacka Cielemęckiego w 1795 r. dziedzic żelechowski Ignacy Wyssogota Zakrzewski dokonał komplanacji, czyli zamiany gruntów kościelnych parafii żelechowskiej. Wówczas prawdopodobnie Zakrzewski zapisał kościółkowi św. Stanisława ziemię w ilości 61 morgów chełmińskich 55 prętów. Z dokumentów bowiem nadania ziemi w 1811 r. mieszczanom żelechowskim przez dwór Żelechów okazuje się, że wśród gruntów miejskich znajdowało się „pole funduszowe kościółka św. Stanisława”. Ziemia ta była położona w trzech miejscowościach: w polu zwanym Kamień było 5 mórg 150 prętów, w polu Bazaniec – 5 mórg 100 prętów, a w polu Jabłonowiec 50 mórg 100 prętów .
Widocznie Zakrzewski nadając ziemię kościółkowi św. Stanisława chciał powiększyć fundusz prebendy, by w ten sposób dać lepsze warunki egzystencji dla prebendarza.
Pomimo tego hojnego zapisu prebenda w krótkim czasie przestaje istnieć. W 1799 r. umiera ks. Jacek Cielemęcki, dożywszy wieku 93 lat. Ks. Cielemęcki był ostatnim prebendarzem.
Po śmierci ks. Cielemęckiego władza diecezji lubelskiej pismem z dnia 25 maja oddała kościółek św. Stanisława pod opiekę ks. Pawłowi Krajewskiemu, ówczesnemu proboszczowi parafii Żelechów. Ks. Krajewski motywował swą prośbę tym, że kościółek jest bardzo zniszczony, że wymaga gruntownego remontu, na co nie ma funduszu, przy parafii zaś potrzebny jest koniecznie wikariusz, który byłby prebendarzem. Z akt parafialnych omawiających tę sprawę, można wywnioskować, że proboszcz żelechowski nie był zadowolony, iż na terenie parafii istniała samodzielna prebenda zarządzana przez księdza, który był całkowicie niezależny od proboszcz miejscowego.
Decyzja biskupa w powyższej sprawie uległa dłuższej zwłoce, Dopiero 18 maja 1812 r. biskup lubelski Wojciech Skaryszewski wydał zarządzenie, na mocy którego prebendę wraz z funduszami przyłączył do kościoła parafialnego, a proboszcza zobowiązał do utrzymywania przy parafii oddzielnego wikariusza, który miał wypełniać obowiązki ciążące na dawnych prebendarzach, tj. odprawiać w tygodniu trzy msze św. za fundatora i nabożeństwo żałobne w październiku za duszę Konstancji z Podoskich Dąbrowskiej.
Na podstawie zaś dekretu króla saskiego Fryderyka Augusta, księcia warszawskiego, z dnia 1 maja 1811 r., kościółek św. Stanisława jako zrujnowany miał być rozebrany, a materiał obrócony na budowę przytułku dla starców i szkoły parafialnej.
Na skutek powyższego dekretu biskup lubelski polecił przenieść z kościółka św. Stanisława do kościoła parafialnego wszystkie obrazy i utensylia kościelne, co też zostało wykonane; mury zaś kościółka oddano pod dozór podprefekta powiatu żelechowskiego .
Do rozbiórki kościółka jednak nie doszło. Nikt nie miał odwagi i śmiałości przystąpić do rozbierania murów świątyni, w której tyle łask otrzymano za pośrednictwem św. Stanisława.
Kościółek jednak, stojąc pustkami, ulegał z czasem coraz większemu zniszczeniu.
W 1833 r. Jan Ordęga, właściciel dóbr żelechowskich, wystąpił do komisji rządowej spraw wewnętrznych i oświecenia publicznego województwa podlaskiego z projektem, by kościółek św. Stanisława wraz z placem sprzedać Niemcom luteranom, zamieszkałym na kolonii Franzendorf (dzisiejszy Piastów), a fundusz uzyskany przeznaczyć na budowę szkoły w mieście i przytułku dla starców . Kiedy wiadomość o tym dotarła do miejscowego duchowieństwa i do parafian żelechowskich, wzbudziła się wielkie poruszenie. Nikt nie chciał dopuścić do tego, by kościółek odstąpić luteranom i zamienić na zbór ewangelicki.
Ks. Jan Ossoliński, ówczesny wikariusz żelechowski, zachęcił parafian z ambony, by kościółek odnowić i uchronić od sprzedaży kolonistom niemieckim. Parafianie żelechowscy oraz wierni z okolic sąsiednich chętnie pospieszyli z ofiarami, których ks. Ossoliński zebrał kilka tysięcy złotych.
Fundusze zebrane obrócono na gruntowny remont kościółka. Położono nową podłogę, wstawiono nowe okna i drzwi, dano nowy dach, który pokryto dachówką, zdjętą z pałacu dworu żelechowskiego, odnowiono mury świątyni wewnątrz i zewnątrz. Kupiono w parafii Borowie (za 300 zł) stary drewniany ołtarz, pochodzący prawdopodobnie z XVI lub XVII wieku. Ołtarz ten według znawców przedstawia jako zabytek poważną wartość. Nabyto i zaopatrzono świątynię w niezbędne aparaty i utensylia kościelne.
W dniu 8 maja 1836 roku w uroczystej procesji przeniesiono z kościoła parafialnego obraz św. Stanisława przy udziale 30 księży i licznej rzeszy wiernych z całej okolicy. Ponownego poświęcenia kościółka dokonał ks. dziekan Przegaliński.
Tegoż roku ks. proboszcz Krasuski postawił nową kopułę na dachu, zrobił nowe organy o 6 głosach. Ks. Krasuski proboszcz żelechowski w 1837 r. zrobił małe organy do kościółka św. Stanisława przy pomocy składek żelechowskich: Józefa Zabrzyckiego i Karola Jarzabka. W 1841 r. organy te zostały sprzedane do Stoczka węgrowskiego, a ks. Krasuski dla kościółka wykonał nowy organ praktyczniej zbudowany. W 1856 r. organ ten ks. Krasuski sprzedał do kaplicy w Strzałbie parafii Wojcieszków, a na jego miejsce kupił za 500 zł stary organ z kościoła parafialnego w Górznie; organ ten z czasem uległ całkowitemu zniszczeniu, ogrodził cmentarz przy kościele i obsadzono go drzewami. Od czasu przeniesienia obrazu św. Stanisława zaczęto odprawiać w kościółku odpusty: 8 maja i 27 września oraz nabożeństwa uroczyste w drugi dzień Wielkiejnocy i Zielonych Świątek, wotywy w dzień św. Marka, w dni krzyżowe, w dzień św. Mikołaja i św. Walentego oraz w inne dni na życzenie parafian.
W 1834 r. sprawiono do kościółka obraz kosztem bractwa różańcowego.
W 1850 Józef Greim z Żelechowa postawił własnym kosztem boczny ołtarz, w którym umieszczono obrazy: św. Józefa i św. Agaty, nad filarami zaś umieszczono obraz św. Michała Archanioła i św. Jana Chrzciciela. Obrazy powyższe malował Andrzej Klinowski, malarz z Żelechowa, nie przedstawiały one jednak wartości artystycznej.
Według wizyty kan. z 1860 r. były 2 nowe boczne ołtarze prostej stolarskiej roboty, olejno malowane św. Józefa i św. Walentego.
Obecnie bocznych ołtarzy nie ma, a z obrazów znajdujących się dawniej w tych ołtarzach przechowały się tylko dwa: św. Józefa i św. Walentego. Nie posiada również kościółek żadnych naczyń i aparatów kościelnych.
W 1853 r. dokonano ponownego odnowienia kościółka, skutkiem bowiem kilkakrotnych burz został uszkodzony dach na kościółku i spadł z frontu tynk. Na przeprowadzenie remontu kościołka zebrano dobrowolne ofiary w kwocie 453 złp. Na liście ofiarodawców figuruje nazwisko Romualda Traugutta, oficera batalionu saperów stacjonujących wówczas w Żelechowie. Romuald Traugutt, późniejszy dyktator powstania styczniowego, był najhojniejszym ofiarodawcą, bo złożył na restaurację tej świątyni 61 złp., podczas gdy pułkownik Klemenz ofiarował 20 złp., a kapitan Pławski 6 złp. 20 gr. Proboszcz ówczesny ks. kan. Krasuski przy nazwisku Traugutta zrobił własnoręcznie następującą notatkę: „N.B. Ten zacny człowiek dobry katolik, oficer 3-go saperskiego batalionu, w 1860 r. dymisjonowany, miał swój majątek na Litwie, w 1864 r. jako dyktator powstania polskiego rozstrzelany (sic!) w Warszawie” . Nadmienić należy, że Romuald Traugutt nie został rozstrzelany, lecz powieszony na stokach Cytadeli warszawskiej. Romuald Traugutt mieszkał w Żelechowie z żoną, córką i babką Justyną z Szujskich Błocką.
W roku 1884 ks. Bieńkowski, proboszcz parafii Żelechów, odnowił gruntownie kościółek, a w roku 1914 ks. kan. Żebrowski przeprowadził powtórny remont zewnętrzny i wewnętrzny i postawił naokoło kościółka parkan z cegły. Na parkanie od strony wschodniej została wmurowana kamienna tablica z następującym napisem: „Za proboszczowania ks. Karola Żebrowskiego w roku 1914 kosztem parafian kościół odrestaurowany, parkan zbudowany. Potomności, kochając Boga, szanujcie pracę praojców”.
Po wskrzeszeniu Państwa Polskiego w 1918 r. miejscowy malarz Kotter odnowił ołtarz wielki oraz obraz św. Stanisława i obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, znajdujący się w górnej części ołtarza. Nad obrazem św. Stanisława zostało umieszczone wezwanie: „Św. Stanisławie, Patronie Polski, przyczyń się za nami”.
Po wojnie światowej w kościółku św. Stanisława odprawiano nabożeństwo tylko w dniu odpustowym 8 maja. Jest to największy odpust w parafii żelechowskiej, na który przybywa bardzo dużo wiernych z całej okolicy. W dniu tym przed sumą wyrusza z kościoła parafialnego procesja do kościółka św. Stanisława, gdzie zwykle suma i kazanie odbywa się na zewnątrz kościółka ze względu na liczne rzesze przybywające na ten odpust.
Cześć dla obrazu i kościółka św. Stanisława przetrwała do obecnych czasów. Teraźniejsze pokolenie ceni tę świątynię, a miasto ulicę prowadzącą do kościółka nazwało ulicą św. Stanisława i nazwy tej nie zmieniono, pomimo że prawie wszystkie ulice w mieście po pierwszej wojnie światowej otrzymały inne nazwy.
Wśród oficerów batalionu saperów, stacjonującego w Żelechowie, było kilku katolików, którzy mieli szczególne nabożeństwo do św. Stanisława. W roku 1854 hr. Stanisław Mall, oficer 3-go batalionu saperów, przysłał z Dynaburga dla kościółka św. Stanisława 2 ozdobne i wartościowe ornaty: jeden adamaszkowy z kolumną haftowany, a drugi z materii jedwabnej.

KALENDARIUM WYDARZEŃ
28 maja 1682 – pożar plebanii oraz parafialnych zabudowań gospodarczych. W pożarze uległy zniszczeniu dokumenty parafialne.
2 maja 1692 – pożar drewnianego kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Z płonącego kościoła udało się uratować m.in. obraz św. Stanisława BiM.
1702 – przed tą datą na Przedmieściu Żelechowa, przy drodze w kierunku Okrzei istniała drewniana kapliczka, w której umieszczony zostanie obraz św. Stanisława BiM.
1740 – w miejscu drewnianej kapliczki, właściciel dóbr żelechowskich – hetman i wojewoda podolski Wacław Rzewuski rozpoczął budowę nowej murowanej kaplicy p.w. św. Stanisława BiM.
13 stycznia 1741 - biskup krakowski Jan Lipski zatwierdził zapis fundacyjny Wacława Rzewuskiego na kwotę 6000 złp i erygował przy kaplicy prebendę. W późniejszym czasie na utrzymanie prebendy przekazali fundusze: wojewoda mazowiecki Stanisław Poniatowski (w 1741 r. kwotę 800złp), właścicielka dóbr Jarczew - Konstancja z Podoski Dąbrowska (w 1762 r. kwotę 3000złp) oraz Ignacy Wyssogota Zakrzewski (w 1792 r. kwotę 200złp).
1741-1749 – posługę prebendarza kościółka św. Stanisława BiM pełni ks.Marcin Bulanowicz. Obowiązkiem prebendarza jest odprawianie w tygodniu trzech mszy św.: we wtorki i piątki w intencji fundatora Wacława Rzewuskiego a w soboty za dusze w czyśćcu cierpiące.
1749-1784 – posługę prebendarza kościółka św. Stanisława BiM pełni ks. Krzysztof Cielemęcki.
II poł. XVIII w. – w kościółku znajdowały się trzy ołtarze na murowanych mensach: w wielkim ołtarzu nad krucyfiksem kościanym umieszczony był obraz św. Stanisław; w ołtarzu bocznym po stronie Ewangelii znajdowały się obrazy Niepokalanego Poczęcia NMP, św. Anny oraz św. Antoniego; w drugim bocznym ołtarzu były obrazy św. Kajetana, św. Wacława oraz św. Jana Nepomuceona.
8 września 1754 – konsekracja kościółka św. Stanisława BiM przez biskupa krakowskiego Andrzeja Załuskiego
1784-1786 – czasowym prebendarzem jest ks. Jan Żurawski.
1786-1799 – ks. Krzysztof Cielemęcki w wieku 80 lat wyraża zgodę na ponownie pełnienie posługi prebendarza przy kościółku św. Stanisława. Po jego śmierci w wieku 93 lat w 1799 r.
1794 – w czasie insurekcji kościuszkowskiej na rzecz skarbu narodowego przekazano z kościółka kielich srebrny z pateną, 20 wotów srebrnych oraz zdobiące obraz św. Stanisława: kapę, pastorał, infułę i rękawiczki o wadze 1,82 kg srebra.
1795 – Ignacy Wyssogota Zakrzewski dokonał zamiany gruntów z prebendą przy kościółku św. Stanisława. W zamian za polu w Kamieniu, Bazańcu i Jabłonowcu prebenda otrzymała pola na Przedmieściu (tzw. Księżyznę Wschodnią – obecnie przy ul. M. Konopnickiej).
25 maja 1799 – po śmierci ks. Cielemęckiego władze diecezji lubelskiej przekazują opiekę nad kościółkiem ks. Pawłowi Krajewskiemu, proboszczowi żelechowskiemu.
1806 – władze austriackie zabrały z kościółka św. Stanisława tytułem opłaty stemplowej srebrną monstrancję, srebrną puszkę i jedno wotum srebrne.
1 maja 1811 – dekret króla saskiego Fryderyka Augusta, księcia warszawskiego o rozbiórce kościółka i przeznaczeniu materiałów z rozbiórki do budowy przytułku dla starców (szpitala) i szkoły parafialnej.
12 maj 1812 – zarządzenie biskupa lubelskiego Wojciecha Skaryszewskiego o przyłączeniu prebendy związanej z kościółkiem św. Stanisława do kościoła parafialnego p.w. Zwiastowania NMP w Żelechowie, z zaleceniem utrzymywania oddzielnego wikariusza, do którego obowiązków należało odprawianie trzech mszy św. w tygodniu za fundatora oraz nabożeństwa żałobnego w październiku za duszę Konstancji z Podoskich.
13 maj 1833 – zakończona niepowodzeniem próba uzyskania przez Jana Ordęgę, właściciela dóbr żelechowskich, zgody od Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego na sprzedaż kościółka i placu wokół niego społeczności Niemców wyznania luterańskiego, zamieszkujących osadę Franzdorf, którzy mieli na nabożeństwa jeździli do parafii w Węgrowie. Na postawę Jan Ordęgi wpływ miała jego żona – Karolina z domu Dangiel, wyznania luterańskiego.
1834-1836 – remont kościółka, polegający na wymianie podłogi, okien, dachu oraz odmalowaniu wewnątrz i na zewnątrz. Do kościółka wstawiono zabytkowy drewniany ołtarz z XVII w., odkupiony od parafii Borowie za kwotę 300 złp.
8 maja 1836 – uroczyste procesyjne przeniesienie z kościoła parafialnego obrazu św. Stanisława oraz ponowne poświęcenie kościółka przez ks. dziekana Przegalińskiego w asyście 30 księży i licznej rzeszy parafian. Od tego czasu w kościółku odprawiane były msze św. odpustowe 8 maja oraz 27 września, ponadto odbywały się nabożeństwa w drugi dzień Wielkanocy i Zielonych Świątek. Ponadto były wotywy w dzień św. Marka, w dni krzyżowe, w dzień św. Mikołaj i św. Walentego.
1837 – montaż pierwszego instrumentu organowego o 6 głosach, wykonanego przez ks. Andrzeja Krasuskiego i miejscowych stolarzy; instrument w 1841 r. został sprzedany parafii w Stoczku węgrowskim. Kolejne organy wykonane przez ks. Krasuskiego w 1841 r. zostały sprzedane w 1856 r. parafii w Wojcieszkowie. Kolejnym instrumentem były organy zakupione w 1856 r. z kościoła parafialnego w Górznie.
1850 – Józef Greim z Żelechowa wystawił własnym kosztem boczny obraz, w którym umieszczono namalowane przez miejscowego malarza Andrzeja Klinowskiego obrazy: św. Józefa i św. Agaty. Artysta namalował także obrazy św. Michała Archanioła i św. Jan Chrzciciela, zostały one umieszczone nad filarami.
1853 – za kwotę 453 złp, zebrana jako dobrowolne ofiary parafian odnowiony został uszkodzony w czasie burz dach na kościółku oraz spadły z frontu tynk. Na liście ofiarodawców widniej nazwisko Romualda Traugutta, odbywającego ówcześnie służbę w 3 batalionie saperów w Żelechowie.
1854 – hr Stanisław Mall, oficer 3-go batalionu saperów przekazał dla kościółka św. Stanisława dwa ozdobne i wartościowe ornaty. W grupie oficerów tego batalionu była grupa katolików, którzy uczestniczyli regularnie w nabożeństwach do św. Stanisława.
1860 – wg wizytacji kanonicznej w kościółku były dwa nowe ołtarze, w których umieszczone były obrazy św. Józefa i św. Walentego.
1884 – gruntowny remont kościółka przeprowadzony przez proboszcza - ks. Konstantego Bieńkowskiego.
1914 – remont wewnątrz i na zewnątrz kościółka, przeprowadzony przez proboszcza – ks. Karola Żebrowskiego. Naokoło kościoła zbudowany został parkan, w który wmurowano pamiątkową kamienna tablicę.
1918 – miejscowy malarz Stanisław Kotter odnowił ołtarz wielki, obraz św. Stanisława i obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, umieszczony w górnej części ołtarza. Nad obrazem św. Stanisława zostało umieszczone wezwanie: „Św. Stanisławie, Patronie Polski, przyczyń się za nami”.
1990 – podjęta przez proboszcza żelechowskiego ks. Henryka Wierzejskiego próba założenia cmentarza grzebalnego przy kościółku św. Stanisława i wykorzystania jako kaplicy cmentarnej.